Wspomaganie leczenia i zapobieganie Mastitis

Jak skutecznie zwalczać Mastitis w stadzie krów mlecznych? Jak ograniczyć straty związane z zapaleniami wymion? Jakie warunki ograniczają rozwój patogenów?

Tradycyjnie najpopularniejszym materiałem do ściółkowania obór krów mlecznych jest słoma. Ma ona bardzo dużo plusów takich jak wysoka chłonność, miękkość głębokiej warstwy, która ogranicza mechaniczne uszkodzenia kończyn. Nie ma problemu z zagospodarowaniem obornika ze słomą jak w przypadku trocin drzewnych czy piasku.

Niestety słoma ma również swoje duże minusy:

  • musi być prawidłowo przechowywana, powinna być sucha, bez ognić i zanieczyszczeń,
  • jej stosowanie jest pracochłonne – trzeba przygotować sieczkę a później wymaga regularnej obsługi, wymiany i dościelania,
  • jako materiał organiczny w trakcie jej zużywania daje coraz lepsze warunki do rozwoju patogenów chorobotwórczych miedzy innymi takich jak Streptococci, które powodują Mastitis.

Utrzymanie i środowisko jest wymieniany jako jeden z ważniejszych czynników warunkujących rozwój Mastitis. Wg. PFHBiPM odpowiada za ¼ czynników ryzyka zakażenia chorobą.

Mastitis w stadzie to wymierne straty i koszty

Najbardziej zauważalne dla producenta są koszty bezpośrednie, które od razu odczuwa:

  • wyłączenie mleka karencyjnego,
  • koszty leków,
  • koszty lekarsko-weterynaryjne,
  • koszty dodatkowej pracy hodowcy.

Niestety występowanie Mastitis w stadzie przekłada się również na bardziej długofalowe koszty pośrednie takie jak obniżenie ogólnej wydajności stada, wzrost ryzyka brakowania, wzrost kosztów „remontu” stada a nawet spadek płodności krów.

Bezpośrednie straty w stadzie, w którym występuje subkliniczne Mastitis oszacowałem na poniższym przykładzie na podstawie materiałów PFHBiPM 2020.

Dla stada 33 krów o wydajności średniej ok 7.500kg mleka straty z Mastitis Subclinica wynoszą:

  • 400 tyś/ml - 5% obniżenia wydajności (375 kg mleka mniej / krowę, 12.375 kg/stado)
  • 800 tyś /ml - 10% obniżenia wydajności (750 kg mleka mniej / krowę, 24.750 kg/stado)
  • 1.500 tyś /ml – 32,5% obniżenia wydajności (2.436 kg mleka mniej / krowę, 80.436 kg/stado)

Straty finansowe przy cenie 1,37zł/litr to odpowiednio ok. 17 tyś zł, 34 tyś. zł i 110 tyś. zł!


Słabe strony słomy, nie powinny nas jednak odstraszyć od wykorzystywania do ściółkowania obór nowoczesnej formy prefabrykowanej ściółki słomianej takiej jak Lectum 6.6 do obór z głęboka ściółką, lub Lectum 6.1 na materace i maty gumowe.

Profesjonalna ściółka Lectum 6.6 i posypka Lectum 6.1 zachowuje naturalny charakter ściółki słomianej jednocześnie eliminując podstawowe problemy związane ze stosowaniem słomy.

  • Jest cały rok dostępna w sprzedaży, dzięki czemu nie ma konieczności kłopotliwego przechowywania gabarytowej słomy pod przykryciem.
  • Jest łatwa w stosowaniu i nie wymaga wcześniejszego przygotowania (siekania).
  • Można stosować mechaniczne urządzenia do zaścielania, które są dużo tańsze niż odpowiedniki do nieprzetworzonej słomy.
  • Każda partia Lectum jest poddawana obróbce termicznej i badana mikrobiologicznie. Zapewnia dużo wolniejsze tempo namnażania patogenów powodujących choroby krów takich jak grzyby toksynotwórcze.

Najtańszą formą zwalczania Mastitis jest zapobieganie dzięki stosowaniu przebadanych ściółek takich jak Lectum zamiast ryzykownej słomy.

Jeżeli już występują w stadzie subkliniczne zachorowania na Mastitis a część krów podlega leczeniu zaleca się poprawę higieny obory szczególnie na stanowiskach legowiskowych, gdzie wymiona mają kontakt z podłożem.

Niekonsekwentnym jest farmakologiczne zwalczanie objawów zapaleń, bez wyeliminowania stałego źródła nowych infekcji na legowiskach.

Dużo lepsze efekty leczenia uzyskamy stosując bezpieczne ściółki Lectum 6.1 i 6.6 zamiast nieprzebadanej słomy, trocin czy piasku.

Jeżeli chcemy od razu uzyskać efekt dezynfekcji powierzchni, możemy zastosować na głębokich stanowiskach wypełnienie z 6.6 z zastosowaniem posypki dezynfekcyjnej Camag. Na matach gumowych można bezpośrednio stosować Camag zamiast posypki 6.1

Stosowanie ściółek prefabrykowanych ogranicza koszty związane z Mastitis pokrywając z nawiązką koszt zakupu ściółki. Koszt tony w BB (1,5-2m3 w zależności od frakcji) Lectum to niecałe 585zł do 650zł netto. Jedna tona posypki Lectum 6.1 wystarcza na ok 3 miesiące stosowania w oborze 33 stanowiskowej z legowiskami wyposażonymi w maty gumowe. Roczny koszt posypki w w/w oborze to 2.600zł.

Koszty ściółki są najczęściej niższe niż same koszty słomy i robocizny z nią związanej. Jeżeli weźmiemy pod uwagę zmniejszenie LKS wynikające z ograniczeniem ponownych infekcji dzięki poprawie higieny legowisk tylko o 200 tyś./ml to na przykładowej oborze ograniczymy bezpośrednie koszty mleka karencyjnego o 8.500zł.

Stosowanie słomianych ściółek prefabrykowanych wysokiej jakości po prostu się opłaca – ograniczamy liczbę zachorowań, zwiększymy skuteczność leczenia i zmniejszymy koszty robocizny!

Mikołaj